Boşanma davaları çekişmeli ve anlaşmalı boşanma davası olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Günümüzdeki anlaşmalı boşanma sıklıkla başvurulan bir yöntem olup bugünkü yazımızda anlaşmalı boşanma sürecini ele alacağız.
Anlaşmalı boşanma davası eşlerden birisinin açmış olduğu davayı diğer eşin kabul etmesi veya eşlerin anlaşarak birlikte mahkemeye başvurmaları şeklinde gerçekleşebilmektedir. Ancak anlaşmalı boşanma uygulamada en sık olarak “Anlaşmalı Boşanma Protokolü”nün mahkemeye sunulmasıyla gerçekleşmektedir. Bu protokol son derece önemli olup yapılacak yanlış bir düzenleme telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğuracaktır. Bu sebepten boşanma davası sürecinde boşanma avukatına danışmanızda yarar bulunmaktadır.
Türk Medeni Kanunu madde 166’ya göre “Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.” madde metninden anlaşıldığı üzere anlaşmalı boşanma yoluna başvurulabilmesi için birtakım şartların mevcut olması gerekmektedir.
Anlaşmalı Boşanma Davası Şartları Nelerdir?
- Evlilik Süresi En Az 1 Yıl Olmalıdır: Kanunun aradığı ilk ve en önemli şart; anlaşmalı olarak boşanmak isteyen eşler arasındaki evliliğin en az bir yıl olarak sürmüş olması gerekmektedir. Aksi taktirde anlaşmalı boşanma sağlanamayacaktır. Şayet diğer boşanma sebepleri varsa bu yollara başvurulabilmektedir.
- Eşler Arasında Boşanma ve Boşanmanın Mali Sonuçları (varsa çocuğun durumu) Hususlarında Anlaşma Sağlanmış Olmalıdır : Boşanmak isteyen taraflar boşanma ve boşanmanın sonucunda doğabilecek tüm hususlarda anlaşmış olmalıdır. Bu hususlar mahkemeye sözlü olarak beyan edilebileceği gibi anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanıp mahkemeye sunulması şeklinde de yapılabilmektedir.
- Tarafların Bizzat Mahkemeye Katılımı: Boşanmak isteyen eşlerin avukatları bulunsa bile bizzat mahkemeye katılmaları gerekmektedir. Taraflar mahkeme huzurunda boşanma ve diğer hususlarda anlaştıklarını beyan etmeleri zorunlu bir husustur. Mahkeme bu beyanların serbest iradeye dayanıp dayanmadığını tespit edecek akabinde karar verecektir.
- Hakimin Anlaşılan Hususları Uygun Bulması
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanmalıdır?
Bu tür davalarda en önemli hususların başında anlaşmalı boşanma protokolü gelmektedir. Zira anlaşmalı boşanma protokolünde bir hata yapılması halinde tarafların boşanma sonrasındaki haklarını etkilenecektir. Anlaşmalı boşanma protokolü tarafların boşanma sonrasında başta maddi hususlar olmak üzere boşanmanın tüm unsurlarında anlaşılmış olması gerekmektedir. Herhangi bir hususta anlaşılamaması halinde anlaşmalı boşanma olarak başlatılan dava çekişmeli boşanma davasına dönmektedir.
Anlaşmalı Boşanma ve Fer’ileri
Anlaşmalı boşanma davasında boşanma ve ferileri kesin olarak kararlaştırılmış olmalıdır. Boşanma ve ferileri: velayet, nafaka ve maddi – manevi tazminattır. Ancak boşanma ve ferilerinin dışında kalan hususlar .(örneğin ziynet eşyaları, mal paylaşımı) anlaşmalı boşanmanın dışında bırakılabilmektedir. Bu durumda boşanma davasının akabinde başka bir dava açılarak protokol dışında bırakılan haklar elde edilebilir. Ancak boşanma ve ferileri sonrasında başka bir dava yoluyla talep edilememektedir.
Anlaşmalı Boşanmada Nafaka
Yukarıda da izah ettiğimiz üzere taraflar anlaşmalı boşanma protokolünde nafakayı karara bağlayabilecektir. Ancak dikkat edilmesi gereken nokta; protokolde yoksulluk nafakasından açıkça vazgeçilmiş olması durumudur. Şayet yoksulluk nafakasından açıkça vazgeçilmişse, sonrasında açılacak bir dava ile yoksulluk nafakası talep edilemez. Yoksulluk nafakası ya protokolde kararlaştırılmış olmalı ya da çekişmeli boşanma davasında kusur oranınca hükmedilir. Protokolde nafakadan vazgeçildiği durumda bu iki husus da bulunmayacağından sonrasında yoksulluk nafakası talep edilemeyecektir.
Ancak iştirak nafakası bakımından durum biraz farklıdır. Bu nafakadan iki taraf vazgeçmiş olsa dahi sonrasında talep edebilecek hatta miktar artımı talebinde bulunulabilirler. Zira İştirak nafakası müşterek çocuk veya çocuklar lehine verilen bir nafakadır. Tarafların feragati geçerli değildir.
Yetkili ve Görevli Mahkeme Hagnisidir?
Anlaşmalı boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesi’dir. Aile Mahkemelerinin bulunmadığı yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemeleri davaya Aile Mahkemesi sıfatıyla bakacaklardır. Türk Medeni Kanunu’na göre. “boşanma davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. (TMK m. 168/I). Bu nedenle, anlaşmalı boşanma davasının, eşlerden birinin yerleşim yerindeki veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yerdeki aile mahkemesinde açılması gerekir.
Anlaşmalı Boşanma Davası Çekişmeli Boşanma Davasına Döner mi?
Anlaşmalı boşanma davası, açıldıktan sonra çekişmeli boşanma davasına dönebilmektedir. Bu durum uygulamada sıklıkla karşılaşmaktadır. Her ne kadar taraflar arasında boşanma hususunda anlaşılmış olsa bile, taraflar anlaşmalı boşanma kararı kesinleşinceye kadar bu karardan vazgeçebilir.
Çekişmeli Boşanma Davası Anlaşmalı Boşanma Davasına Döner mi?
Yukarıda açıklandığı üzere anlaşmalı boşanma davası çekişmeli boşanma davasına dönebilmektedir. Bu duruma engel hiçbir yasal durum yoktur. Aynı şekilde çekişmeli boşanma davası da anlaşmalı boşanma davasına dönebilmektedir.
